Έχουμε να πούμε

Κάποιοι λένε ότι "έχουν ειπωθεί όλα" κι ότι εμείς απλά κάνουμε σχόλια ή δίνουμε ερμηνείες. Εγώ πάλι νομίζω ότι έχουν ειπωθεί ελάχιστα κι ότι έχουμε γεμίσει φλυαρίες.

Με αφορμή τον Σαίξπηρ

Ξαναδιαβάζω Σαίξπηρ. Μαεστρία του λόγου. Λόγος εικονοπλάστης, ταξιδευτής. Τότε που ακόμα και οι ζωγραφιές ήταν σπάνιες, το θέατρό του σε ταξίδευε. Τώρα που οι οθόνες μας κατακλύζουν,  ο λόγος δεν χρειάζεται να σε ταξιδεύει. Έτσι στο θέατρο συνέβη αυτή η μετατόπιση από τον λόγο στην εικόνα. Γι αυτό βλέπουμε συχνά παραστάσεις εικαστικά πλούσιες, με φτωχό λόγο (ή και χωρίς κανέναν λόγο...να γίνουν).

Α(ει)κίνητος

Έφτασα εκεί
Που ήθελα να φτάσω
Θα αδειάσω τις βαλίτσες μου
Θα τοποθετήσω τις σκέψεις μου στα φύλλα των δένδρων
Θα ακουμπήσω τις έγνοιες μου στα κυματάκια του γιαλού
Και δε θα κάνω άλλα σχέδια
Θα μείνω εδώ
Να νιώσω το κενό του χρόνου
Χωρίς να το γεμίζω ετοιμασίες
(Σκέφτηκα ενώ ετοίμαζα τα πράγματά μου για Φολέγανδρο)

το πρόβλημα με την πρόσληψη της πραγματικότητας

Το κύριο πρόβλημα με τους συνανθρώπους μας είναι η πρόσληψη της πραγματικότητας. Όλο αυτό που συμβαίνει με τους "ψεκ", τους "αγανακτισμένους", τους "αντιεμβολιαστές", τους "φιλοπουτινιστές", κλπ., συνοψίζεται στην άρνηση της πραγματικότητας. Οι άνθρωποι αρνούνται την πραγματικότητα γιατί δεν την αντέχουν. Βάζουν φίλτρα προστασίας. Υιοθετούν βολικά ψεύδη. Κάνουν οτιδήποτε για να μείνουν στο κουκούλι τους. Δεν μπορούνε το φως. Κουλουριάζονται, βγάζουν αγκάθια και τσιμπάνε. Είναι μάταιο να τους παρουσιάζεις στοιχεία και ντοκουμέντα για να τους πείσεις. Είναι αυτά που φοβούνται περισσότερο.

Avatar

 Οι εικονικοί κόσμοι που μας υπόσχονται τα ψηφιακά μονοπώλια των Αμερικάνων κροίσων της τεχνολογίας δεν θα μας γλυτώσουν από την κατάρρευση των οικοσυστημάτων του πραγματικού μας κόσμου. (Διάβασε εδώ). Αυτοί το ξέρουν πολύ καλά, γι' αυτό τα έχουν δώσει όλα για να την κάνουν στο διάστημα, αντί να τα δώσουν σε αυτή τη γη, για να περισωθεί ό,τι μπορεί. Φαντασιώνονται ουράνιες σωτηρίες, αφού τους ανεβάσαμε εμείς στα ουράνια. Επείγει να τους προσγειώσουμε, αφού γειωθούμε πρώτα εμείς και αναλάβουμε την ευθύνη της παρουσίας μας σε αυτή τη γη, αντί να κρυβόμαστε πίσω από avatar.

τα όρια της επιστήμης και οι υπερβολές των αρνητών της

Προφανώς η επιστήμη δεν μπορεί να αναχθεί σε κοσμοθεωρία που να μας καλύπτει,  καθώς καταπιάνεται μόνο με τη μετρήσιμη πλευρά του κόσμου. Υπάρχει το αμέτρητο και απροσδιόριστο, ασύλληπτο μυστήριο της ύπαρξης, το οποίο νιώθουμε όλοι, ο καθένας με τον τρόπο του. 

Άλλοι το νιώθουν σαν καθαρό αίσθημα ρευστότητας και μετεωρισμού ανάμεσα στην ύπαρξη και στην ανυπαρξία, που τους κάνει να στέκουν βουβοί και κατανυκτικοί στις μετέωρες στιγμές τους. 

Άλλοι το εισπράττουν και εκφράζουν μέσα από ρευστο-ποιητικές συ-στάσεις (ποίηση, μέθη, τραγούδια, χορό, τέχνες, αγκαλιές, έρωτες, γέλια, κλάματα, γαμήσια, κλπ.). 

Άλλοι το αναμασούν μέσω των παραδοσιακών θρησκειών ή ενστερνίζονται νέες μυθολογίες, που νανουρίζουν τη συνείδησή τους,  σαν μικρά παιδιά. Μέρος αυτών είναι και οι συνωμοσιολόγοι, που τόσο μας απασχολούν σήμερα. 

Το πρόβλημα με τους συνωμοσιολόγους θρησκόληπτους και μυθομανείς αρνητές της επιστήμης (όπως τώρα οι αρνητές των εμβολίων) είναι ότι αμφισβητούν μετρήσιμα μεγέθη. Η έφεσή τους στο μυστήριο είναι τόσο άμετρη που τους βγάζει εκτός της προσδιορίσιμης και μετρήσιμης πλευράς αυτού το κόσμου, με κίνδυνο να βρεθούν στον «άλλο κόσμο».  Μια φυσική κατάληξη όσων αμφισβητούν τη Φυσική.

αυτιστικό σινεμά αντί ποιητικό

Υπάρχει και μια άλλη κατηγορία ταινιών που θάλλουν στα φεστιβάλ, οι αυτιστικές ταινίες. Αυτές μοιάζουν με τις ποιητικές στο ότι ακολουθούν και οι δυο μία ασυνήθιστη αφηγηματική γραφή, κάπως παράξενη. 

Η διαφορά είναι ότι οι ποιητικές συλλαμβάνουν την παραξενιά του κόσμου αυτού καθαυτού, την εγγενή ρευστότητά του, που για να την αποδώσουν, ρευστοποιούν και τα αφηγηματικά τους σχήματα. Αυτός ο τρόπος μπορεί να φαίνεται ακατανόητος για όσους δυσκολεύονται να δουν έξω από σχήματα, αλλά οι ποιητικές ταινίες δεν το κάνουν επίτηδες. Δεν επιδιώκουν τη δυσκολία για να δείχνουν δήθεν και τάχα μου γεμάτες νοήματα που δεν συλλαμβάνουν οι απλοί θεατές, εκτός από τους μυημένους των φεστιβάλ και τις κριτικές επιτροπές τους.

Από την άλλη, οι αυτιστικές ταινίες είναι παράξενες και ακατανόητες γιατί οι δημιουργοί τους διακατέχονται από έναν καλλιτεχνικό αυτισμό που τους εμποδίζει να πουν μια ιστορία που να έχει ενδιαφέρον και να βγάζει νόημα. Το παράξενο της γραφής τους δεν πηγάζει από την σύνδεσή τους με την παραξενιά του κόσμου αλλά από την αποσύνδεσή τους από τον κόσμο. Ζουν σε ένα αυτοαναφορικό περιβάλλον γεμάτο δικές  τους σινεφίλ αναφορές. Αυτοί μπορεί να πιστεύουν ότι οι ανοίκειες συνθέσεις τους είναι γεμάτες νοήματα, μάλιστα ασύλληπτα και μεγαλοφυή, όταν μαζί με τον αυτισμό έχουμε και ναρκισσισμό. Αυτό που μπορεί να κάνει ανεξέλεγκτο τον ναρκισσισμό τους είναι η επιβράβευσή τους ως ποιητικών ταινιών.   

Πίστευα ότι οι ιθύνοντες είχαν πάρει κάπου χαμπάρι τη διαφορά, αλλά από ότι βλέπω αργεί ακόμη.