Αδυναμία σύνθετης σκέψης

Το προσφυγικό είναι ένα σύνθετο ζήτημα. Όσοι το απλουστεύουν είτε προς την πλευρά της άκριτης υποδοχής των προσφύγων είτε προς την πλευρά της αποτροπής τους με κάθε μέσο (ακόμη και με βύθισή τους) αδυνατούν να συλλάβουν τη συνθετότητά του. Η μονόπλευρη προσέγγιση όχι μόνο δεν λύνει το πρόβλημα αλλά το οξύνει. 

Ένα ανάλογο σύνθετο ζήτημα είναι το θέμα της οικολογικής ισρροπίας, με ακραίους οικολόγους από τη μία και ακραίους αντι-οικολόγους από την άλλη. Μέχρι που η κατάρρευση των οικοσυστημάτων και η γενικευμένη κλιματική διαταταραχή θα βάλει κάθε κατεργάρη στον πάγκο του. 

Αυτό που συμβαίνει συνήθως όταν οι κοινωνίες δεν διαθέτουν τη σύνθετη σκέψη που απαιτούν τα συνήθως σύνθετα προβλήματα είναι ότι αυτά οξύνονται μέχρι που οι δραματικές συνέπειές τους βάζουν τα πράγματα στη θέση τους μετά από πολύ (αχρείαστο) πόνο και καταστροφή. Αυτό έχει συμβεί επανειλημμένα στην ιστορία και επαναλαμβάνεται αδιάπτωτο γιατί δεν χτυπιέται το κακό στη ρίζα του, στα αίτια της αδυναμίας σύνθετης σκέψης.

Η αδυναμία σύνθετης σκέψης ξεκινάει, κατά τη γνώμη μου, από το πώς αντιλαμβανόμαστε την προσωπική μας σχέση με τον κόσμο και πώς δομούμε την επαφή μας με τους άλλους. 

Αν για όλα τα κακά φταίνε οι άλλοι και δεν αναλαμβάνουμε την προσωπική μας ευθύνη. 

Αν για την ερωτική μας σχέση που διαλύθηκε φταίει η άλλη ή ο άλλος κι εμείς είμαστε απλά τα καλά παιδιά που προδόθηκαν αλά Καζαντζίδη. 

Αν για τις επιδόσεις μας στο σχολείο φταίνε μόνο οι δάσκαλοι ή το εκπαιδευτικό σύστημα.

Αν για την κατάσταση στις πόλεις φταίνε οι δήμαρχοι και όχι εμείς που δεν φροντίζουμε τις γειτονιές μας

Αν τη μοίρα του κόσμου την ορίζουν οι θεοί, τα ζώδια, οι μασώνοι, ο Εβραίοι, ο ιμπεριαλισμός, ο καπιταλισμός, το Σύστημα, οι επιστημονικές νομοτέλειες, το Χρήμα, το μητσοτακέικο, τα σκοτεινά κέντρα των Βρυξελών, της Ουάσιγκτον, του Πεκίνου, κλπ, κι εμείς είμαστε μόνο άβουλα πιόνια.   

Τότε φυσικά θα αντιμετωπίσουμε κάθε πρόβλημα με ανάλογα μονοσήμαντο τρόπο και τα σκ@τώσουμε για ακόμη μια φορά.

Το ίδιο ανισόρροπο είναι να μεγενθύνουμε την ατομική μας ευθύνη που αγνοεί την συνθετότητα των ζητήματων και οδηγεί σε αδιαφορία για τη συλλογικότητα που χρήζουν οι συνθέτες προκλήσεις του κόσμου μας. Κατά τη γνώμη μου, το κακό ξεκινάει από το πώς οι γονείς μεγαλώνουν τα παιδιά τους, συνεχίζει με όσους παίζουν ρόλο στη διαπαιδαγώγησή τους και γενικεύεται από το πολιτισμικό περιβάλλον στο οποίο κινούνται και κινούμαστε. Μια κοινωνία με Άγιους Παΐσιους από τη μια και τραπ ροχάλες από την άλλη δεν είναι προφανώς εύφορη για την καλλιέργεια της συνθέτης σκέψης.

Ανίσχυρη ήπια ισχύς

Ακόμη μια φορά που μυριάδες βιβλία, έργα, παραστάσεις, ταινίες, ομιλίες, εκθέσεις, συναυλίες, κλπ. δεν έχουν καταφέρει να αποτρέψουν φαινόμενα σαν τον Τραμπ, όπως δεν τα κατάφεραν με τον Χίτλερ.

Ακόμη μια φορά που η ήπια ισχύς (aka πολιτισμός) σαρώνεται από την επίδειξη ωμής ισχύος.

Μήπως γιατί παρέμεινε ήπια κι άφησε τα κουμάντα στους πλούσιους και ισχυρούς (που είχαν τον πολιτισμό για να στολίζουν τα σαλόνια τους);

Ευτελισμός βραβείων

Όταν οι σκοπιμότητες καθορίζουν τις βραβεύσεις, τα βραβεία χάνουν την αξία τους. Αυτό συνέβη με το Νόμπελ ειρήνης που δόθηκε στη Ματσάδο. Οι Νορβηγοί ήθελαν να κάνουν ντρίπλα στον Τραμπ, που τους πίεζε να πάρει το βραβείο, και το έδωσαν σε κάποια δικιά του, για να μην αντιδράσει. Έπεσαν έξω, όπως αποδείχτηκε. Και μείωσαν την αξία του βραβείου τους. Υποτίθεται ότι τα Νόμπελ είναι τα πιο ακριβοδίκαια βραβεία. Εκεί βρίσκεται η αξία τους. Όχι στα λεφτά που δίνουν.

Έχουμε δει μια σειρά βραβείων να γίνονται έρμαια σκοπιμοτήτων έτσι που πια δεν μετράει αν κάποια ταινία βραβεύθηκε στις Κάνες ή αν ένα βιβλίο πήρε το Booker. Αντε ψάξε να βρεις τώρα τι αξίζει σε έναν τέτοιο ορυμαγδό πληθώρας έργων. Μόνο μεταξύ μας και με άτομα που εμπιστευόμαστε την κρίση τους μπορεί να βρούμε κάποια άκρη.

Εντωμεταξύ πολλά έργα που αξίζουν θα τα φάει η μαρμάγκα, εννοείται. 

Εμπειρία και κριτική

Όταν κρίνεις κάτι, μια ταινία, μια παράσταση, ένα βιβλίο, έναν πολιτικό, ένα γεγονός, μια κατάσταση, κλπ., μπαίνουν σε εφαρμογή όλα όσα έχεις καταλάβει για τον εαυτό σου και τον κόσμο. Αν δεν έχεις δουλέψει το μέσα σου, αν δεν έχεις ψαχτεί βαθιά και δεν έχεις ψάξει κάποια ουσιώδη σχέση με τον κόσμο, τότε τα κριτήριά σου (και τα γούστα σου) θα είναι ανάλογα ρηχά και ανούσια.

Η κρίση και η κριτική δεν αποκτούν βάρος και ουσία από διαβάσματα, σινεφιλίες, φιλολογίες, κλπ. Θέλουν βουτιά στα βαθιά, εμπειρία ζωής, αναμέτρηση με την αλήθεια, πόνο και κατάθεση ψυχής.

Η ομορφιά σαν παύση

Η ομορφιά μοιάζει με παύση

Σταματάς και κοιτάζεις

Κάτι τέλειο και τελειωμένο

Δεν χρειάζεται χρόνο για να γίνει

Ούτε δρόμο για να το φτάσεις

Είναι εκεί μπροστά σου. 

Γενναιότητα φιλοσοφίας

Δεν έχω τόσο θέμα με τους ανόητους. Τόσο τους κόβει. Το θέμα είναι με όσους έχουν καταλάβει και σιωπούν. Υποθέτω από φόβο. Μπορεί να νιώθουν μόνοι και αδύναμοι. Ποιος θα κάνει το πρώτο βήμα να μιλήσει; Να νιώσουν ότι υπάρχει κι άλλος σαν αυτούς; Ποιος άλλος από εμένα, που έχω καταλάβει; (Αν έχω καταλάβει κάτι). Ερώτημα που αφορά κάθε έναν από εμάς που έχουμε καταλάβει (έστω κάτι) και σιωπούμε.

Ο ένας που βγαίνει μπροστά, κινεί την ιστορία. Από πού μπορεί να αντλήσει, όμως, αυτήν την υπερβάλλουσα δύναμη που απαιτείται; Από τους άλλους δεν γίνεται. Αυτούς άλλωστε πρέπει να ξεπεράσει. Αυτοί τον κρατούν στον φόβο. Ο ένας μπορεί μόνο σε επαφή με το Εν, το Όλον Εν Αυτώ και πηγή των Πάντων, να αντλήσει δύναμη. Πώς ερχόμαστε όμως σε επαφή με Αυτό; Οι θρησκείες πια δεν πείθουν. Εδώ είναι που μπαίνει στο παιχνίδι η Φιλοσοφία. Χωρίς φιλοσοφική σκέψη που μας φέρνει σε επαφή με το Όλον είμαστε ευάλωτοι στον φόβο. Να γιατί σήμερα έχουμε επέλαση του σκοταδισμού και επικράτηση του φόβου. Γιατί  υστερούμε στην απαιτούμενη φιλοσοφία.

Η ΜΑΜΑ ΣΤΗΝ ΠΟΡΤΑ

Βγήκε πάλι σήμερα για ψωμί

Στηριγμένη στο μπαστούνι της

Ξεπροβάλει απ την πόρτα

"Δόξα σοι ο Θεός" 

Ακόμη ένα πρωί

Όρθια τη διαβαίνει

"Μόνο μην πλαγιάσω" 

Καλημερίζει τον δρόμο

Με βήματα μετρημένα

Την άσφαλτο πατάει

Τον "θάνατον πατήσασα".