Υπηρετώντας κάτι ανώτερο

Όταν υπηρετείς κάτι ανώτερο, τότε οι αντοχές σου αυξάνονται, το μυαλό σου καθαρίζει, ξεχωρίζεις το ασήμαντο από το σημαντικό, δεν χαλιέσαι με το παραμικρό, στοχεύεις καθαρά στο μεγάλο που υπηρετείς. Όχι στο μεγάλο εγώ σου. Αυτό είναι η αδυναμία σου, όχι η δύναμή σου. Ούτε στα παιδιά σου, σαν προέκταση του εγώ σου. Ό,τι σε κρατάει κλειστό στον μικρόκοσμό σου, έχει περιορισμένες δυνατότητες. Η δύναμη είναι του σύμπαντος κόσμου, όχι δική σου, οπότε συνδεδεμένος με το άπειρο αυτού μπορείς να αντλήσεις έξτρα δύναμη από την απεραντοσύνη του.

Ο πολύς κόσμος και οι λίγοι της σκέψης

Ο πολύς κόσμος δεν έχει μυαλό για τα μεγάλα θέματα της ανθρωπότητας. Έχει ανάγκες που τον τρέχουν και δεν του μένει χρόνος. Αυτά είναι για τους λίγους που τα μεγάλα θέματα είναι για αυτούς ανάγκη να λυθούν. Χωρίς αυτούς οι πολλοί πάνε στα τυφλά. Χωρίς τους πολλούς, οι λίγοι δεν έχουν να φάνε. Οι μεν χρειάζονται τους δε.

Είναι καλό να ξεχωρίζουμε ποιοι είναι για ποια δουλειά και να μην τα μπερδεύουμε. Να γίνονται τα μεγάλα μυαλά υπάλληλοι και τα μικρά να είναι στην εξουσία.

Δεν εισηγούμαι μιαν άλλη εξουσιαστική δομή, αλλά έναν σωστό καταμερισμό εργασίας.

Η ερμηνεία λυτρώνει

Για τον άνθρωπο είναι πολύ σημαντικό να ερμηνεύει όσα του συμβαίνουν, όπως είναι σημαντικό και να ερωτεύεται. Όταν έχει παιδέματα στον έρωτα και βρίσκει την ερμηνεία τους, τότε αυτά τον παιδεύουν λιγότερο. Όταν μένουν σκοτεινά, τον βυθίζουν στο σκοτάδι. Η ερμηνεία λυτρώνει!

Η διεθνής των εξαιρετικών ατόμων

 Έχουμε κάποιες εικόνες για τα διάφορα έθνη   που μπορεί να έχουν κάποια βάση σαν γενικά χαρακτηριστικά αλλά δεν χαρακτηρίζουν τους πάντες. Υπάρχουν παντού άτομα που ξεφεύγουν από αυτούς τους γενικόλογους χαρακτηρισμούς και ξεχωρίζουν από το φόντο με μια ποιότητα διακριτή, η οποία έχει κάποια δικά της κοινά χαρακτηριστικά (ειλικρίνεια και εντιμότητα, ήθος και ομορφιά, εξυπνάδα και καλοσύνη, τόλμη και γενναιότητα). Αυτά τα ξεχωριστά άτομα απαρτίζουν, τρόπον τινα, μια δική τους άτυπη διεθνή, την οποία θα ήθελα να υπηρετήσω. Αντί για τη διεθνή της εργατικής τάξης, να αγωνιστώ για τη διεθνή των εξαιρετικών ατόμων.

το μυαλό σαν αλφάδι

Ό,τι κι αν μου συμβαίνει, το μυαλό μου βρίσκει τρόπο να το εξισορροπεί με ανακατατάξεις ερμηνειών και αποφάσεων, έτσι που σκέφτομαι ότι τελικά δεν είναι αυτές που μετράνε αλλά η επίτευξη της ισορροπίας: αυτή αποτελεί τη σταθερά στην οποία τείνουν οι σκέψεις που ρέουν στο μυαλό μου, όπως το υγρό στο αλφάδι του αρχιμάστορα.

Για όσα χάθηκαν

Κάθε έρωτας έχει τη δική του ζωή. Γεννιέται με το πρώτο φιλί. Μωρό νεογέννητο ακόμη θα δοκιμαστεί. Μπορεί να πεθάνει πρόωρα ή να αντέξει, να μεγαλώσει, να φτιάξει τη δική του ιστορία, τις περιπέτειες, τις χαρές και λύπες, τα έργα και τις ημέρες του. Πόσες μέρες έχει ο καθένας, είναι στο γραμμένο του. Πεθαίνει με τον χωρισμό, άλλοτε σε βαθειά γεράματα από φυσικό θάνατο των ερωτευμένων, άλλοτε στην πορεία από δοκιμασίες που δεν άντεξε, κι άλλοτε βίαια, πάνω στον ανθό του, που δεν κάρπισε. Τόσο ήταν να ζήσει. Κάθε έρωτας που τελειώνει είναι ένας θάνατος.

η ζωή του έρωτα

Κάθε έρωτας έχει τη δική του ζωή. Γεννιέται με το πρώτο φιλί. Μωρό νεογέννητο ακόμη θα δοκιμαστεί. Μπορεί να πεθάνει πρόωρα ή να αντέξει, να μεγαλώσει, να φτιάξει τη δική του ιστορία, τις περιπέτειες, τις χαρές και λύπες, τα έργα και τις ημέρες του. Πόσες μέρες έχει ο κάθε έρωτας, είναι στο γραμμένο του. Πεθαίνει με τον χωρισμό, άλλοτε σε βαθειά γεράματα από φυσικό θάνατο των ερωτευμένων, άλλοτε στην πορεία από δοκιμασίες που δεν άντεξε, κι άλλοτε βίαια, πάνω στον ανθό του, που δεν κάρπισε. Τόσο ήταν να ζήσει. Κάθε έρωτας που τελειώνει είναι ένας θάνατος.

Δεν φταίω

Η ομορφιά όλο και μικραίνει

μέρη απόλαυσης γίνονται τόποι συμφοράς

κι αφού δεν μπορώ να κάνω τίποτα

θα φύγω μακριά 

εκεί που θέλει η ψυχή μου

μακριά από τον ζόφο

δεν είναι δικός μου, δεν φταίω εγώ, θα προστατευθώ

κι όταν η φωτιά φτάσει εκεί που είμαι,

θα πάω πιο πέρα,

μέχρι την τελευταία γωνιά ομορφιάς που θα έχει μείνει στη γη,

κι όταν καεί κι αυτή, θα ανέβω με τον καπνό στον ουρανό,

εκεί θα καταφύγω κι ας γίνω αέρας.

ασχήμια παντού

Υπάρχει τέτοια ασχήμια παντού γύρω στην πόλη, στους ανθρώπους, στις συμπεριφορές, στις νοοτροπίες, στις εκδηλώσεις (πολιτιστικές και πολιτικές), που πρώτη φορά καταλαβαίνω γιατί κάποιος να θέλει να βγάλει πολλά λεφτά, να μένει σε κάποια έπαυλη μακριά, να έχει γιοτ και τζετ, να μην έρχετε σε επαφή με αυτόν τον κόσμο και να ζει σε ένα παράλληλο σύμπαν, αλλά όταν έχω βρεθεί σε περιβάλλον πλουσίων είναι τόσο κούφιο που νιώθω ναυτία.

Μία λύση θα ήταν να αποτραβηχτώ, μαζί με όσους αγαπώ και μοιραζόμαστε το ίδιο πνεύμα, σε μια μοναχική κοινότητα κάπου σε μια κορφή, αλλά όλα τα μέρη είναι πιασμένα από προφητο-ηλιες, αγιο-νικόλες και χριστο-παναγιες.

Μόνο καταφύγιο η τέχνη, αλλά έχει πλημμυρίσει με τέτοιο σκουπίδι που άντε να βρεις άκρη (όταν μάλιστα τα σκουπίδια επιβραβεύονται κατά συρροή σε σημείο να κυριαρχούν).

Θα περιοριστώ, λοιπόν, στα μάτια της αγαπημένης μου, στην παρέα των λίγων δικών μου (εκ πνεύματος όπως εξ αίματος) και στη συντροφιά των παιδιών.

ΝΑ ΠΆΡΟΥΜΕ ΤΟ ΜΈΛΛΟΝ ΣΤΑ ΧΈΡΙΑ ΜΑΣ

Πρώτα απ' όλα φροντίζω για τα παιδιά μου, όμως τα παιδιά μου μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον κοινωνικο-οικονομικο-πολιτιστικό που δεν γίνεται να αγνοώ και οφείλω να ασχοληθώ με αυτό, άρα να ενδιαφερθώ για την πολιτική, καθώς είναι αυτή που ρυθμίζει το γενικότερο περιβάλλον μας. Μαζί με αυτό, φροντίζω έμμεσα για όλα τα παιδιά, αλλά ενδιαφέρομαι και για τους μεγάλους, που δεν γίνεται να αγνοώ, αφού όλοι μαζί συνδιαμορφώνουμε (με τον τρόπο του ο καθένας) αυτήν την πολιτεία που ζούμε.

Όσοι περιορίζονται στα του οίκου τους και αφήνουν την πολιτική στα χέρια ανεύθυνων λαϊκιστών και μικρονοϊκών πολιτικάντιδων, υπονομεύουν τον ίδιο τον οίκο τους. Δεν γίνεται να φροντίζεις μόνο το σπιτάκι σου και γύρω να επικρατεί πανικός. Αυτός θα εισχωρήσει από τις χαραμάδες, όσο κι αν τις ασφαλίσεις. Τα ψυχολογικά προβλήματα που εμφανίζουν τόσοι πολλοί, και ειδικά οι νέοι, δείχνει ότι ο πανικός έχει εισχωρίσει από τις χαραμάδες της ψυχής, για τα καλά. Η απουσία ελπίδας και πίστης στο μέλλον, δεν ξεγελιέται με μέτρα προσωρινού βολέματος σε ένα αβέβαιο παρόν. Αν θέλουμε το καλό των παιδιών μας, των δικών μας και ημών, πρέπει να πάρουμε το μέλλον στα χέρια μας.

Ανάμεσα στα πόδια σου

Ανάμεσα στα πόδια σου

ξεχνιέμαι. 

Ψαλίδι οι μηροί σου

κόβουν τον λώρο 

σε όσα ήμουνα. 

Ξαναγεννιέμαι.

Σπάνια πολιτική μορφοποίηση

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Σαντσεθ αποτελεί σπάνιο παράδειγμα πολιτικού ηγέτη υψηλού επιπέδου. Ο χώρος της πολιτικής είναι ο πιο φτωχός σε παραδείγματα υψηλών μορφών. Σε άλλους χώρους συναντάμε συχνά άριστες μορφές, αριστουργηματικά έργα και υποδειγματικές μορφοποιήσεις μέσα από την ευτυχή σύμπτωση κάποιων παραγόντων, αλλά στην πολιτική αυτό φαίνεται σχεδόν αδύνατο.

Για κάποιο λόγο ό,τι γίνεται στην πολιτική είναι άμορφο, υποδεέστερο των αναγκών στις οποίες πρέπει να ανταποκριθεί ή ακόμα και καταστροφικό. Δεν ξέρω γιατί υστερεί τόσο πολύ σε σχέση με άλλα πεδία του ανθρώπινου γίγνεσθαι, ενώ είναι το πιο κρίσιμο καθώς καθορίζει το γενικό πλαίσιο που κινούνται όλα τα άλλα. Υποθέτω επειδή έχει να κάνει με την ισχύ και τη χρήση της υπέρ του κοινού καλού, το οποίο είναι εξαιρετικά δύσκολο.

Έχω συμμετάσχει σε αρκετές πολιτικές πρωτοβουλίες για κάτι καλύτερο, που απέτυχαν. Συναντιόμαστε για κάτι ανώτερο και στην πορεία μάς προδίδουν τα κατώτερά μας (εμμονές, εγωισμοί, ιδεοληψίες, σκοπιμότητες, ιδιοτέλειες, κλπ.) Πέφτουμε πάνω στις προκαταλήψεις του πλήθους, που χαϊδεύουν οι λαϊκιστές και δοξάζονται, ενώ εμείς τρώμε τα μούτρα μας. Στερούμαστε μέσων γιατί δεν έχουμε media, χορηγούς, μηχανισμούς, κλπ. Με αυτά και με εκείνα παραιτούμαστε κι αφήνουμε την πολιτική στο έλεος των χειρότερων. Τώρα πώς ο Σαντσεθ τα κατάφερε, είναι πράγματι αξιοθαύμαστο.

Όλη η Ευρώπη πρέπει να ακολουθήσει το παράδειγμά του. Είναι η ελπίδα μας.

Αν και δεν αισιοδοξώ, με μια Γερμανία τόσο δειλή, όπως φάνηκε με τον Μερτς μουγκό δίπλα στον Τραμπ να τον ακούει να απειλεί την Ισπανία και να μη βγάζει άχνα. Παρόλα αυτά, ναι στον δρόμο που χάραξε ο Σαντσεθ!

ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ

Το να είμαι ζωντανός δεν αρκεί. Ούτε να μην πονάω. Να έχω την υγεία μου θα μπορούσα και ζώντας κάτω από γέφυρες, κάποια λεφτά σαν επαίτης να βγάζω, με απομεινάρια ακριβών εστιατορίων να τρέφομαι πολυτελώς, θα μπορούσα να έχω κι ένα σκυλί παρέα, στην κοινωνία των αστέγων να ήμουν μέλος, χωρίς τη μοναξιά της γκαρσονιέρας να ζω. Αν πάλι είχα γυναίκα και παιδιά, ούτε αυτό θα αρκούσε κι ας είχα δεύτερο σπίτι εξοχικό, κρυφή ερωμένη μια συνάδελφο από τη δουλειά, κάποια δουλειά θα έβρισκα με τα πολλά, αλλά όλα αυτά δεν θα ήταν αρκετά. Ταξίδια θα μπορούσα βέβαια να κάνω, για να ξεφεύγω από την ανεπάρκεια όλων αυτών, μα κάποια στιγμή θα βαριόμουν τουρίστας να είμαι, στα θέατρα να πηγαίνω, συναυλίες, γκαλερί, γκαλά και άλλα πολλά δεν θα ήταν πάλι αρκετά. Ούτε να ανέβαζα παραστάσεις ο ίδιος, να τιμόμουν με βραβεία, να με καλούσαν σε δείπνα θα μου έλεγε κάτι τελικά.

Όλα αυτά τα νιώθω λιγοστά. 

Μόνο στην υπηρεσία του καλού αισθάνομαι πλήρης.

διπολικό σχήμα σε εκλογική αναμέτρηση στην Ουγγαρία

Στην Ουγγαρία οι δυνάμεις της προόδου και της οπισθοδρόμησης αναμετριούνται στις εκλογές της Κυριακής 12.4. σε μια κρίσιμη μάχη. Το σκοταδιστικό καθεστώς του τραμπο-πουτιν-άκια Ορμπαν αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο ήττας από τις συνασπισμένες δυνάμεις της προοδευτικής αντιπολίτευσης υπό τον Πέτερ Μάγιαρ.

Είναι από εκείνες τις φορές που διακρίνεται καθαρά ότι υπάρχει κάποιο διπολικό σχήμα που διατρέχει το γίγνεσθαι και κρίνει τις εξελίξεις, κάτι σαν αγώνας καλού και κακού, φωτός και σκότους, αλήθειας και ψέματος, θάρρους και φόβου. Αυτές τις φορές οι κοινωνικές δυνάμεις στοιχίζονται με τη μία ή την άλλη πλευρά ανάλογα με τις ροπές τους. Η αναμέτρησή τους θα κρίνει την πρόοδο ή οπισθοδρόμηση κοινωνιών, εθνών, πολιτισμών, ακόμα και ατόμων, ναι και ατόμων. Γιατί αυτός ο αγώνας γίνεται και μέσα μας.

Δεν ξέρω αν η διπολικότητα είναι ένα σχήμα που διατρέχει το γίγνεσθαι σε όλα τα επίπεδα του γίγνεσθαι, από μακροκοσμικά μέχρι μικροσκοπικά, αλλά βάσει της ομοιογένειας των κανόνων (όπου ό,τι συμβαίνει κάπου, συμβαίνει ανάλογα παντού) υποθέτω πως αυτό συμβαίνει.

Η "σιωπηλή επανάσταση"

Κι όμως υπάρχουν θετικές εξελίξεις στις κοινωνίες μας. 

Όλο και περισσότεροι άνθρωποι προσπαθούν να αποκτήσουν καλύτερη συνείδηση του εαυτού τους μέσω διαφόρων μορφών ψυχοθεραπείας. 

Όλο και περισσότεροι γονείς αφουγκράζονται τις ανάγκες των παιδιών τους, αντί να τους επιβάλλουν εξωτερικά πρότυπα με το ζόρι.

Όλο και περισσότεροι πατέρες μένουν κοντά στα παιδιά τους και τα μεγαλώνουν μαζί με τις μητέρες. 

Όλο και περισσότερα διαζύγια γίνονται συναινετικά, χωρίς βίες και δράματα, με τους γονείς να συνεργάζονται για το καλό των παιδιών.

Όλο και περισσότερο η σχέση ανδρών και γυναικών γίνεται ισότιμη, ενώ διευρύνεται και η αναγνώριση άλλων μορφών σχέσεων και φυλετικών προσδιορισμών.

Ολα αυτά τα θετικά γίνονται στο πεδίο των προσωπικών σχέσεων και της ιδιωτικής ζωής, αλλάζοντας "υπογείως" και διακριτικά τη δημόσια ζωή, χωρίς εμφανείς και διακριτές αλλαγές σε αυτήν. Η "δημόσια ζωή" παραμένει εγκλωβισμένη σε σχήματα αδρανή, παλαικομματικά, ξεπερασμένα, ασχημονούντα, βλακώδη, άδικα, αναξιοκρατικά, βάρβαρα και βορβορώδη. 

Η "σιωπηλή επανάσταση" που λαμβάνει χώρα στον ιδιωτικό χώρο δεν μπορεί να πάει πολύ μακριά αν δεν μεταφερθεί και στον δημόσιο χώρο. Το κακό που επικρατεί εκεί, απειλεί και τις ιδιωτικές μας ζωές.

νεολαΐστικο όραμα

Να είσαι νέος πολιτικοποιημένος χωρίς φανατισμό, με ευαισθησία και κρίση, να εξετάζεις τα προβλήματα και να αγωνίζεσαι για λύσεις ακούγεται σπάνιο. Μοιάζει με ίδιον μεσήλικα η σωφροσύνη. Όμως, αυτή είναι που χρειάζεται σήμερα με τους τρελούς που μπλέξαμε. Και ένα τέτοιο κίνημα νεολαίας απαιτείται. Να αγωνιστεί για μια δημοκρατική ενοποιημένη ευρωπαϊκή ομοσπονδία, ανάχωμα στους ΤραμποΠουτινοΝετανιάχους, στους κεταμινομανείς τεχνοκαπιτάλες, στους ασύδοτους ολιγάρχες, στους ακροδεξιούς νεοφασίστες.

Οραματίζομαι έναν νέο "Ρήγα Φεραίο" που θα έχει ξεκόψει από αριστερά κατάλοιπα και θα σηκώσει ψηλά τη σημαία του κοινωνικού φιλελευθερισμού, μαζί με άλλα ευρωπαϊκά κινήματα, ενωμένα στο όραμα της ομόσπονδης Ευρώπης.

ΥΓ. Θυμήθηκα τον "Ρήγα Φεραίο", την νεολαία του ΚΚΕ εσωτερικού, γιατί ήταν η μόνη που κράτησε μια λεπτή ισορροπία κι επέδειξε μια σχετική σωφροσύνη στα φανατισμένα χρόνια της μεταπολίτευσης με τα εύκολα συνθήματα.

Πολιτισμός και ελευθερία χρόνου

Τα μεγάλα έργα και επιτεύγματα της ανθρωπότητας εμφανίζονται μέσα από την ελευθερία του χρόνου, όταν οι άνθρωποι αποδεσμεύονται από το μαγγανοπήγαδο της καθημερινότητας και τον αγώνα για την εξασφάλιση των στοιχειωδών. Οι τροφοσυλλεκτικές φυλές που ζουν σε σκληρές συνθήκες έχουν βέβαια κι αυτές πολιτισμό, αλλά είναι τόσος όσος να ανταποκρίνεται σε στοιχειώδεις πνευματικές ανάγκες του ανθρώπου. Τα πρώτα σημάδια πιο σύνθετου πολιτισμού εμφανίστηκαν όταν παρήχθη ελεύθερος χρόνος, είτε μέσω της καλλιέργειας της γης, της τεχνογνωσίας και των εργαλείων, είτε μέσω των σκλάβων (ως εργαλείων). Σήμερα, ο ελεύθερος χρόνος που διαθέτουμε έχει περιοριστεί κατά έναν οξύμωρο τρόπο. Ενώ θα έπρεπε να έχουμε περισσότερο χρόνο με όλα αυτά τα πρωτοφανή ψηφιακά μέσα, έχουμε λιγότερο. Είμαι περίεργος τι θα συμβεί με τη χρήση της Ai. Κανονικά θα έπρεπε να απελευθερώσει τόσο πολύ χρόνο από πρακτικά ζητήματα που οι άνθρωποι να μεγαλουργήσουν στα πολιτιστικά και άλλα πνευματικά πεδία. Θα μπορούσε όντως η Ai να αποτελέσει τέτοια ευκαιρία, αν χρησιμοποιόταν προς αυτήν την κατεύθυνση. Είναι καθαρά θέμα πολιτικής επιλογής και επιβολής. Αλλά ποιος έχει χρόνο τώρα να ασχολείται με την πολιτική.

Σφυρί

Κάθομαι στο γραφείο κοιτάζω έξω στη λίμνη πουλιά στα δέντρα γυμνά κλαδιά γραμμές χοντρό μολύβι σε γκρίζο φόντο ανεβαίνουν αργά μες στον χρόνο αναπνέοντας ουρανό.

Θέλω να αφεθώ σε αυτήν την αίσθηση, να νιώσω το φευγαλέο της ύπαρξης, το φτερούγισμα της ζωής παντού στη φύση, αλλά νιώθω σιδερένιες μπάλες στα πόδια μου όλους αυτούς τους καριόληδες με το κακό που κάνουν. Δεν μπορώ να τους αγνοήσω και να πετάξω μακριά. Με τραβάνε με τη σκοτεινή τους δύναμη προς τα κάτω. Με την ίδια δύναμη να πέσω πάνω τους σφυρί να γίνουν κομμάτια. Η σκληρή τους υφή πετρώνει τα πουλιά, αδειάζει τον ουρανό απ τα κλαδιά.

Έχει πολύ δουλειά να γίνει ακόμη μέχρι τη μέρα που θα ανασαίνει η ποίηση στις ψυχές μας.

Αδυναμία σύνθετης σκέψης

Το προσφυγικό είναι ένα σύνθετο ζήτημα. Όσοι το απλουστεύουν είτε προς την πλευρά της άκριτης υποδοχής των προσφύγων είτε προς την πλευρά της αποτροπής τους με κάθε μέσο (ακόμη και με βύθισή τους) αδυνατούν να συλλάβουν τη συνθετότητά του. Η μονόπλευρη προσέγγιση όχι μόνο δεν λύνει το πρόβλημα αλλά το οξύνει. 

Ένα ανάλογο σύνθετο ζήτημα είναι το θέμα της οικολογικής ισρροπίας, με ακραίους οικολόγους από τη μία και ακραίους αντι-οικολόγους από την άλλη. Μέχρι που η κατάρρευση των οικοσυστημάτων και η γενικευμένη κλιματική διαταταραχή θα βάλει κάθε κατεργάρη στον πάγκο του. 

Αυτό που συμβαίνει συνήθως όταν οι κοινωνίες δεν διαθέτουν τη σύνθετη σκέψη που απαιτούν τα συνήθως σύνθετα προβλήματα είναι ότι αυτά οξύνονται μέχρι που οι δραματικές συνέπειές τους βάζουν τα πράγματα στη θέση τους μετά από πολύ (αχρείαστο) πόνο και καταστροφή. Αυτό έχει συμβεί επανειλημμένα στην ιστορία και επαναλαμβάνεται αδιάπτωτο γιατί δεν χτυπιέται το κακό στη ρίζα του, στα αίτια της αδυναμίας σύνθετης σκέψης.

Η αδυναμία σύνθετης σκέψης ξεκινάει, κατά τη γνώμη μου, από το πώς αντιλαμβανόμαστε την προσωπική μας σχέση με τον κόσμο και πώς δομούμε την επαφή μας με τους άλλους. 

Αν για όλα τα κακά φταίνε οι άλλοι και δεν αναλαμβάνουμε την προσωπική μας ευθύνη. 

Αν για την ερωτική μας σχέση που διαλύθηκε φταίει η άλλη ή ο άλλος κι εμείς είμαστε απλά τα καλά παιδιά που προδόθηκαν αλά Καζαντζίδη. 

Αν για τις επιδόσεις μας στο σχολείο φταίνε μόνο οι δάσκαλοι ή το εκπαιδευτικό σύστημα.

Αν για την κατάσταση στις πόλεις φταίνε οι δήμαρχοι και όχι εμείς που δεν φροντίζουμε τις γειτονιές μας

Αν τη μοίρα του κόσμου την ορίζουν οι θεοί, τα ζώδια, οι μασώνοι, ο Εβραίοι, ο ιμπεριαλισμός, ο καπιταλισμός, το Σύστημα, οι επιστημονικές νομοτέλειες, το Χρήμα, το μητσοτακέικο, τα σκοτεινά κέντρα των Βρυξελών, της Ουάσιγκτον, του Πεκίνου, κλπ, κι εμείς είμαστε μόνο άβουλα πιόνια.   

Τότε φυσικά θα αντιμετωπίσουμε κάθε πρόβλημα με ανάλογα μονοσήμαντο τρόπο και τα σκ@τώσουμε για ακόμη μια φορά.

Το ίδιο ανισόρροπο είναι να μεγενθύνουμε την ατομική μας ευθύνη που αγνοεί την συνθετότητα των ζητήματων και οδηγεί σε αδιαφορία για τη συλλογικότητα που χρήζουν οι συνθέτες προκλήσεις του κόσμου μας. Κατά τη γνώμη μου, το κακό ξεκινάει από το πώς οι γονείς μεγαλώνουν τα παιδιά τους, συνεχίζει με όσους παίζουν ρόλο στη διαπαιδαγώγησή τους και γενικεύεται από το πολιτισμικό περιβάλλον στο οποίο κινούνται και κινούμαστε. Μια κοινωνία με Άγιους Παΐσιους από τη μια και τραπ ροχάλες από την άλλη δεν είναι προφανώς εύφορη για την καλλιέργεια της συνθέτης σκέψης.

Ανίσχυρη ήπια ισχύς

Ακόμη μια φορά που μυριάδες βιβλία, έργα, παραστάσεις, ταινίες, ομιλίες, εκθέσεις, συναυλίες, κλπ. δεν έχουν καταφέρει να αποτρέψουν φαινόμενα σαν τον Τραμπ, όπως δεν τα κατάφεραν με τον Χίτλερ.

Ακόμη μια φορά που η ήπια ισχύς (aka πολιτισμός) σαρώνεται από την επίδειξη ωμής ισχύος.

Μήπως γιατί παρέμεινε ήπια κι άφησε τα κουμάντα στους πλούσιους και ισχυρούς (που είχαν τον πολιτισμό για να στολίζουν τα σαλόνια τους);