Έρωτας χωρίς τέλος

Η ανθρώπινη ερωτική μηχανική δεν μοιάζει να είναι κουρδισμένη για την απλή αναπαραγωγή του είδους αλλά για την αναβάθμισή του. Η επιλογή συντρόφου δείχνει να γίνεται (κατά κανόνα) με κριτήρια υπεροχής που θα ωθήσουν σε αναβαθμισμένη ποιότητα ζωής και γένεσης νέων μορφών (είτε παιδιών είτε έργων είτε καταστάσεων). 

Στα ζώα υπάρχει, επίσης, το κριτήριο της υπεροχής, αλλά αυτό έχει μια οροφή, ένα όριο. Το αρσενικό λιοντάρι, για παράδειγμα, θα φτάσει στο μέγιστο της χαίτης του, του βρυχυθμού του, της σωματικής του ευρωστίας (που θα απομακρύνει ανταγωνιστές και θα κατακτήσει λιονταρίνες), κι αυτό ήταν. Δεν έχει άλλο. Μετά, απλά αναπαράγεται. Στον άνθρωπο, όμως, δεν υπάρχει όριο. Ποιο είναι το τέλος του ανθρώπου; Πού σταματάει η δύναμή του; Η σωματική μπορεί να έχει κάποια όρια. Η πνευματική;  Εντάξει, έχει κι αυτή όρια. Δεν μπορεί να συλλάβει το Όλον, αλλά τείνει σε αυτό, δηλαδή στο άπειρο. Οπότε, και η δυναμική των ερωτικών διαμορφώσεων (ζευγαρωμάτων, χωρισμών και νέων ενώσεων) δεν έχει τέλος.

οι συντετριμμένοι. μια ευκαιρία χαμένη;

Θα ήθελα να πλησιάσω όσους εξόκειλαν και συνετρίβησαν. Αρκεί η συντριβή να τους ταρακούνησε συθέμελα, να προκάλεσε ρήγμα στο εγώ τους, να το άνοιξε στον άλλο. Εκεί θα μπορούσαμε να συναντηθούμε, να φτιάξουμε ακόμη και κάτι μαζί, αφού πληρώσουν το τίμημα για τα πεπραγμένα τους. Όλη αυτή η ενέργειά τους που θα είναι μετά διαθέσιμη, αποδεσμευμένη από τιμές και αξιώματα, αμήχανη και άεργη, θα μπορούσε να διατεθεί για κάτι νέο. 

Όσοι πασχίζουμε για κάτι καινούργιο, με προτάσεις δημιουργίας που πέφτουν σε κλειστές πόρτες, σε τηλέφωνα που δεν σηκώνει ο άλλος, ο πολυάσχολος, ο επιτυχημένος, θα μπορούσαμε να έχουμε όλους αυτούς που βγήκαν εκτός σειράς, που έχασαν τις καρέκλες τους, για δυνητικούς συνεργάτες. 

Όμως, οι περισσότεροι συντετριμμένοι κάνουν τα πάντα για να αποφύγουν τη συντριβή μέσα τους, να μονώσουν τη συνείδησή τους, να αγνοήσουν την ενοχή, να τη μεταφέρουν στον άλλο και να γίνουν πιο κλειστοί αντί να ανοίξουν από το σπάσιμο.

Μια χαμένη τελευταία ευκαιρία.

Τι είναι ηρωικό.

Ηρωικό είναι ό,τι αναμετριέται με κάτι ποσοτικά υπέρτερό του, υπερασπιζόμενο με το αίμα του μια ποιότητα που δεν υποχωρεί μπρος στην ποσότητα. Το ιστορικό παράδειγμα των 300 του Λεωνίδα ίσχυσε σε πολλές ηρωικές πράξεις, με τον ίδιο παρονομαστή: την ανυποχώρητη υπεράσπιση αξιών απέναντι σε μια μάζα που απειλεί να τις συντρίψει. Μπορεί στις δημοκρατίες να μην υπάρχει απειλή σωματικής εξόντωσης, όπως συμβαίνει στα ολοκληρωτικά καθεστώτα (Ιράν, Ρωσία, κλπ.), αλλά η ποιότητα απειλείται σοβαρά από τα νούμερα. Αν δεν φέρνεις νούμερα, αν δεν έχεις followers, αν δεν εμφανίζεσαι στα top ten, αν δεν σε γράφουν οι δημοσκοπήσεις, κλπ., είσαι πολιτικά, πολιτιστικά, καλλιτεχνικά, κλπ. καταδικασμένος. Μπροστά σε αυτόν τον τρόμο, οι περισσότεροι συνθηκολογούν.

Οι ήρωες ήταν πάντα λίγοι και συνήθως χάνουν. Τότε, "περισσότερη τιμή τούς πρέπει

όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)

πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,

κι οι Μήδοι επιτέλους θα διαβούνε."

Υγιείς "κωλοτούμπες"

Στις υγιείς δημοκρατίες, που οι πολίτες εκλέγουν ελεύθερα τις κυβερνήσεις τους, οι κυβερνήτες αναγκάζονται να φροντίζουν τα στοιχειώδη του κράτους, γιατί αν τα κάνουν μπάχαλο, θα καταψηφιστούν την επόμενη (ή μεθεπόμενη) φορά. Αυτό αναγκάζει τους λαϊκιστές που εκλέγονται πρωθυπουργοί, είτε με την Αριστερά είτε με τη Δεξιά, να κάνουν γαργάρα τις λαϊκιστικές κορώνες τους, για να κυβερνήσουν. Έτσι εξηγούνται οι "κωλοτούμπες" που βλέπουμε συστηματικά. Τις είδαμε με τον Τσίπρα, τις βλέπουμε τώρα με την Μελόνι στην Ιταλία που από ακροδεξιά το γύρισε σε κεντροδεξιά, θα τις δούμε και με την Λεπέν αν εκλεγεί. Όσο λειτουργεί η δημοκρατία, δεν φοβάμαι. Αυτήν πρέπει να προστατέψουμε σαν τα μάτια μας, αφήνοντας κατά μέρος τις επιμέρους διαφορές μας.

Για τον χορό που χάθηκε

 Οι άνθρωποι σταμάτησαν να χορεύουν. Συνέβη μια "τεκτονική αλλαγή" και κανείς δεν την πήρε χαμπάρι. Χάθηκε στα βουβά ένα δομικό στοιχείο της κοινωνίας των ανθρώπων, για τους οποίους ήταν σημαντικό να συνδέονται μέσω του χορού, με σωματική έκφραση αισθημάτων, ρυθμών, μουσικής, κλπ. Ένα βασικό χαρακτηριστικό της ανθρωπότητας από την προϊστορία ως εντελώς πρόσφατα, μέχρι τις ντισκοτέκ (αντε και τα κλαμπ).

Τώρα πια βγαίνουν μόνο για να φάνε και να πιούνε. Μια γαστριμαργική "κόλαση", όπου παντού βλέπεις φαγητά και ακούς κουβέντες για φαγητά, σε σημείο να ξεράσεις.

Εντωμεταξύ, δε φαίνεται από πουθενά περίπτωση ζωντανέματος της χορευτικής εξόδου τα Σαββατοκύριακα και τις γιορτές. (Δεν χορεύουν πια ούτε στα πάρτυ, που κι αυτά αραίωσαν.)

Μόνο κάτι χορευτικοί σύλλογοι έχουν απομείνει εις μνήμην. (Και κάτι κακόηχα κλαρίνα σε πανηγύρια τ' ΑηΛιά τίγκα στο σουβλάκι.) 

Καμία νέα μορφή, κανείς καινούργιος χώρος και χορός ομαδικός (περί αυτού μιλάμε - όχι για ομάδες χορού σε σχολές σύγχρονου μπαλέτου).

Ανάλογα, έχει εξαφανιστεί η χορευτική μουσική. Δεν βγαίνει τίποτε χορευτικό για τον κόσμο, αφού αυτός κόλλησε στην καρέκλα. Λες και κέρδισε το ξενέρωτο νερντάκι που καθόταν στην άκρη στα πάρτι μαγκωμένο. Μαγκωμα και ακινησία. Κανένα τσαλίμι.  

Μπορεί αυτό να οφείλεται σε μια γενικότερη ακινησία. Ποιος ξέρει. Πάντως μια ανθρώπινη ιδιότητα χάθηκε ανεπιστρεπτί. Μπορεί να είναι εξελικτικός ο λόγος, να οφείλεται στο ότι ο ομαδικός χορός δεν απαντάει σε σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες. Αν όμως αυτές είναι γαστριμαργικές, μιλάμε για πολύ πείνα.

Η αφόρητη μοναξιά

Η ανάγκη της κοινωνικότητας, της παρέας, της συντροφιάς και της αγκαλιάς είναι τόσο μεγάλη που συμβαίνει να μικραίνουμε τους εαυτούς μας για να μη μείνουμε μόνοι.

Πολλά από αυτά που κάνουμε οφείλονται σε αυτήν την ανάγκη. Μπαίνουμε σε ομάδες κι εντασσόμαστε σε σχήματα, χωρίς αναγκαστικά να πιστεύουμε σε όσα πρεσβεύουν, αρκεί να ξεγελάνε το αίσθημα της μοναξιάς. Είναι αφόρητο.

Υπηρετώντας κάτι ανώτερο

Όταν υπηρετείς κάτι ανώτερο, τότε οι αντοχές σου αυξάνονται, το μυαλό σου καθαρίζει, ξεχωρίζεις το ασήμαντο από το σημαντικό, δεν χαλιέσαι με το παραμικρό, στοχεύεις καθαρά στο μεγάλο που υπηρετείς. Όχι στο μεγάλο εγώ σου. Αυτό είναι η αδυναμία σου, όχι η δύναμή σου. Ούτε στα παιδιά σου, σαν προέκταση του εγώ σου. Ό,τι σε κρατάει κλειστό στον μικρόκοσμό σου, έχει περιορισμένες δυνατότητες. Η δύναμη είναι του σύμπαντος κόσμου, όχι δική σου, οπότε συνδεδεμένος με το άπειρο αυτού μπορείς να αντλήσεις έξτρα δύναμη από την απεραντοσύνη του.

Ο πολύς κόσμος και οι λίγοι της σκέψης

Ο πολύς κόσμος δεν έχει μυαλό για τα μεγάλα θέματα της ανθρωπότητας. Έχει ανάγκες που τον τρέχουν και δεν του μένει χρόνος. Αυτά είναι για τους λίγους που τα μεγάλα θέματα είναι για αυτούς ανάγκη να λυθούν. Χωρίς αυτούς οι πολλοί πάνε στα τυφλά. Χωρίς τους πολλούς, οι λίγοι δεν έχουν να φάνε. Οι μεν χρειάζονται τους δε.

Είναι καλό να ξεχωρίζουμε ποιοι είναι για ποια δουλειά και να μην τα μπερδεύουμε. Να γίνονται τα μεγάλα μυαλά υπάλληλοι και τα μικρά να είναι στην εξουσία.

Δεν εισηγούμαι μιαν άλλη εξουσιαστική δομή, αλλά έναν σωστό καταμερισμό εργασίας.

Η ερμηνεία λυτρώνει

Για τον άνθρωπο είναι πολύ σημαντικό να ερμηνεύει όσα του συμβαίνουν, όπως είναι σημαντικό και να ερωτεύεται. Όταν έχει παιδέματα στον έρωτα και βρίσκει την ερμηνεία τους, τότε αυτά τον παιδεύουν λιγότερο. Όταν μένουν σκοτεινά, τον βυθίζουν στο σκοτάδι. Η ερμηνεία λυτρώνει!

Η διεθνής των εξαιρετικών ατόμων

 Έχουμε κάποιες εικόνες για τα διάφορα έθνη   που μπορεί να έχουν κάποια βάση σαν γενικά χαρακτηριστικά αλλά δεν χαρακτηρίζουν τους πάντες. Υπάρχουν παντού άτομα που ξεφεύγουν από αυτούς τους γενικόλογους χαρακτηρισμούς και ξεχωρίζουν από το φόντο με μια ποιότητα διακριτή, η οποία έχει κάποια δικά της κοινά χαρακτηριστικά (ειλικρίνεια και εντιμότητα, ήθος και ομορφιά, εξυπνάδα και καλοσύνη, τόλμη και γενναιότητα). Αυτά τα ξεχωριστά άτομα απαρτίζουν, τρόπον τινα, μια δική τους άτυπη διεθνή, την οποία θα ήθελα να υπηρετήσω. Αντί για τη διεθνή της εργατικής τάξης, να αγωνιστώ για τη διεθνή των εξαιρετικών ατόμων.

το μυαλό σαν αλφάδι

Ό,τι κι αν μου συμβαίνει, το μυαλό μου βρίσκει τρόπο να το εξισορροπεί με ανακατατάξεις ερμηνειών και αποφάσεων, έτσι που σκέφτομαι ότι τελικά δεν είναι αυτές που μετράνε αλλά η επίτευξη της ισορροπίας: αυτή αποτελεί τη σταθερά στην οποία τείνουν οι σκέψεις που ρέουν στο μυαλό μου, όπως το υγρό στο αλφάδι του αρχιμάστορα.

Για όσα χάθηκαν

Κάθε έρωτας έχει τη δική του ζωή. Γεννιέται με το πρώτο φιλί. Μωρό νεογέννητο ακόμη θα δοκιμαστεί. Μπορεί να πεθάνει πρόωρα ή να αντέξει, να μεγαλώσει, να φτιάξει τη δική του ιστορία, τις περιπέτειες, τις χαρές και λύπες, τα έργα και τις ημέρες του. Πόσες μέρες έχει ο καθένας, είναι στο γραμμένο του. Πεθαίνει με τον χωρισμό, άλλοτε σε βαθειά γεράματα από φυσικό θάνατο των ερωτευμένων, άλλοτε στην πορεία από δοκιμασίες που δεν άντεξε, κι άλλοτε βίαια, πάνω στον ανθό του, που δεν κάρπισε. Τόσο ήταν να ζήσει. Κάθε έρωτας που τελειώνει είναι ένας θάνατος.

η ζωή του έρωτα

Κάθε έρωτας έχει τη δική του ζωή. Γεννιέται με το πρώτο φιλί. Μωρό νεογέννητο ακόμη θα δοκιμαστεί. Μπορεί να πεθάνει πρόωρα ή να αντέξει, να μεγαλώσει, να φτιάξει τη δική του ιστορία, τις περιπέτειες, τις χαρές και λύπες, τα έργα και τις ημέρες του. Πόσες μέρες έχει ο κάθε έρωτας, είναι στο γραμμένο του. Πεθαίνει με τον χωρισμό, άλλοτε σε βαθειά γεράματα από φυσικό θάνατο των ερωτευμένων, άλλοτε στην πορεία από δοκιμασίες που δεν άντεξε, κι άλλοτε βίαια, πάνω στον ανθό του, που δεν κάρπισε. Τόσο ήταν να ζήσει. Κάθε έρωτας που τελειώνει είναι ένας θάνατος.

Δεν φταίω

Η ομορφιά όλο και μικραίνει

μέρη απόλαυσης γίνονται τόποι συμφοράς

κι αφού δεν μπορώ να κάνω τίποτα

θα φύγω μακριά 

εκεί που θέλει η ψυχή μου

μακριά από τον ζόφο

δεν είναι δικός μου, δεν φταίω εγώ, θα προστατευθώ

κι όταν η φωτιά φτάσει εκεί που είμαι,

θα πάω πιο πέρα,

μέχρι την τελευταία γωνιά ομορφιάς που θα έχει μείνει στη γη,

κι όταν καεί κι αυτή, θα ανέβω με τον καπνό στον ουρανό,

εκεί θα καταφύγω κι ας γίνω αέρας.

ασχήμια παντού

Υπάρχει τέτοια ασχήμια παντού γύρω στην πόλη, στους ανθρώπους, στις συμπεριφορές, στις νοοτροπίες, στις εκδηλώσεις (πολιτιστικές και πολιτικές), που πρώτη φορά καταλαβαίνω γιατί κάποιος να θέλει να βγάλει πολλά λεφτά, να μένει σε κάποια έπαυλη μακριά, να έχει γιοτ και τζετ, να μην έρχετε σε επαφή με αυτόν τον κόσμο και να ζει σε ένα παράλληλο σύμπαν, αλλά όταν έχω βρεθεί σε περιβάλλον πλουσίων είναι τόσο κούφιο που νιώθω ναυτία.

Μία λύση θα ήταν να αποτραβηχτώ, μαζί με όσους αγαπώ και μοιραζόμαστε το ίδιο πνεύμα, σε μια μοναχική κοινότητα κάπου σε μια κορφή, αλλά όλα τα μέρη είναι πιασμένα από προφητο-ηλιες, αγιο-νικόλες και χριστο-παναγιες.

Μόνο καταφύγιο η τέχνη, αλλά έχει πλημμυρίσει με τέτοιο σκουπίδι που άντε να βρεις άκρη (όταν μάλιστα τα σκουπίδια επιβραβεύονται κατά συρροή σε σημείο να κυριαρχούν).

Θα περιοριστώ, λοιπόν, στα μάτια της αγαπημένης μου, στην παρέα των λίγων δικών μου (εκ πνεύματος όπως εξ αίματος) και στη συντροφιά των παιδιών.

ΝΑ ΠΆΡΟΥΜΕ ΤΟ ΜΈΛΛΟΝ ΣΤΑ ΧΈΡΙΑ ΜΑΣ

Πρώτα απ' όλα φροντίζω για τα παιδιά μου, όμως τα παιδιά μου μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον κοινωνικο-οικονομικο-πολιτιστικό που δεν γίνεται να αγνοώ και οφείλω να ασχοληθώ με αυτό, άρα να ενδιαφερθώ για την πολιτική, καθώς είναι αυτή που ρυθμίζει το γενικότερο περιβάλλον μας. Μαζί με αυτό, φροντίζω έμμεσα για όλα τα παιδιά, αλλά ενδιαφέρομαι και για τους μεγάλους, που δεν γίνεται να αγνοώ, αφού όλοι μαζί συνδιαμορφώνουμε (με τον τρόπο του ο καθένας) αυτήν την πολιτεία που ζούμε.

Όσοι περιορίζονται στα του οίκου τους και αφήνουν την πολιτική στα χέρια ανεύθυνων λαϊκιστών και μικρονοϊκών πολιτικάντιδων, υπονομεύουν τον ίδιο τον οίκο τους. Δεν γίνεται να φροντίζεις μόνο το σπιτάκι σου και γύρω να επικρατεί πανικός. Αυτός θα εισχωρήσει από τις χαραμάδες, όσο κι αν τις ασφαλίσεις. Τα ψυχολογικά προβλήματα που εμφανίζουν τόσοι πολλοί, και ειδικά οι νέοι, δείχνει ότι ο πανικός έχει εισχωρίσει από τις χαραμάδες της ψυχής, για τα καλά. Η απουσία ελπίδας και πίστης στο μέλλον, δεν ξεγελιέται με μέτρα προσωρινού βολέματος σε ένα αβέβαιο παρόν. Αν θέλουμε το καλό των παιδιών μας, των δικών μας και ημών, πρέπει να πάρουμε το μέλλον στα χέρια μας.

Ανάμεσα στα πόδια σου

Ανάμεσα στα πόδια σου

ξεχνιέμαι. 

Ψαλίδι οι μηροί σου

κόβουν τον λώρο 

σε όσα ήμουνα. 

Ξαναγεννιέμαι.

Σπάνια πολιτική μορφοποίηση

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Σαντσεθ αποτελεί σπάνιο παράδειγμα πολιτικού ηγέτη υψηλού επιπέδου. Ο χώρος της πολιτικής είναι ο πιο φτωχός σε παραδείγματα υψηλών μορφών. Σε άλλους χώρους συναντάμε συχνά άριστες μορφές, αριστουργηματικά έργα και υποδειγματικές μορφοποιήσεις μέσα από την ευτυχή σύμπτωση κάποιων παραγόντων, αλλά στην πολιτική αυτό φαίνεται σχεδόν αδύνατο.

Για κάποιο λόγο ό,τι γίνεται στην πολιτική είναι άμορφο, υποδεέστερο των αναγκών στις οποίες πρέπει να ανταποκριθεί ή ακόμα και καταστροφικό. Δεν ξέρω γιατί υστερεί τόσο πολύ σε σχέση με άλλα πεδία του ανθρώπινου γίγνεσθαι, ενώ είναι το πιο κρίσιμο καθώς καθορίζει το γενικό πλαίσιο που κινούνται όλα τα άλλα. Υποθέτω επειδή έχει να κάνει με την ισχύ και τη χρήση της υπέρ του κοινού καλού, το οποίο είναι εξαιρετικά δύσκολο.

Έχω συμμετάσχει σε αρκετές πολιτικές πρωτοβουλίες για κάτι καλύτερο, που απέτυχαν. Συναντιόμαστε για κάτι ανώτερο και στην πορεία μάς προδίδουν τα κατώτερά μας (εμμονές, εγωισμοί, ιδεοληψίες, σκοπιμότητες, ιδιοτέλειες, κλπ.) Πέφτουμε πάνω στις προκαταλήψεις του πλήθους, που χαϊδεύουν οι λαϊκιστές και δοξάζονται, ενώ εμείς τρώμε τα μούτρα μας. Στερούμαστε μέσων γιατί δεν έχουμε media, χορηγούς, μηχανισμούς, κλπ. Με αυτά και με εκείνα παραιτούμαστε κι αφήνουμε την πολιτική στο έλεος των χειρότερων. Τώρα πώς ο Σαντσεθ τα κατάφερε, είναι πράγματι αξιοθαύμαστο.

Όλη η Ευρώπη πρέπει να ακολουθήσει το παράδειγμά του. Είναι η ελπίδα μας.

Αν και δεν αισιοδοξώ, με μια Γερμανία τόσο δειλή, όπως φάνηκε με τον Μερτς μουγκό δίπλα στον Τραμπ να τον ακούει να απειλεί την Ισπανία και να μη βγάζει άχνα. Παρόλα αυτά, ναι στον δρόμο που χάραξε ο Σαντσεθ!

ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ

Το να είμαι ζωντανός δεν αρκεί. Ούτε να μην πονάω. Να έχω την υγεία μου θα μπορούσα και ζώντας κάτω από γέφυρες, κάποια λεφτά σαν επαίτης να βγάζω, με απομεινάρια ακριβών εστιατορίων να τρέφομαι πολυτελώς, θα μπορούσα να έχω κι ένα σκυλί παρέα, στην κοινωνία των αστέγων να ήμουν μέλος, χωρίς τη μοναξιά της γκαρσονιέρας να ζω. Αν πάλι είχα γυναίκα και παιδιά, ούτε αυτό θα αρκούσε κι ας είχα δεύτερο σπίτι εξοχικό, κρυφή ερωμένη μια συνάδελφο από τη δουλειά, κάποια δουλειά θα έβρισκα με τα πολλά, αλλά όλα αυτά δεν θα ήταν αρκετά. Ταξίδια θα μπορούσα βέβαια να κάνω, για να ξεφεύγω από την ανεπάρκεια όλων αυτών, μα κάποια στιγμή θα βαριόμουν τουρίστας να είμαι, στα θέατρα να πηγαίνω, συναυλίες, γκαλερί, γκαλά και άλλα πολλά δεν θα ήταν πάλι αρκετά. Ούτε να ανέβαζα παραστάσεις ο ίδιος, να τιμόμουν με βραβεία, να με καλούσαν σε δείπνα θα μου έλεγε κάτι τελικά.

Όλα αυτά τα νιώθω λιγοστά. 

Μόνο στην υπηρεσία του καλού αισθάνομαι πλήρης.

διπολικό σχήμα σε εκλογική αναμέτρηση στην Ουγγαρία

Στην Ουγγαρία οι δυνάμεις της προόδου και της οπισθοδρόμησης αναμετριούνται στις εκλογές της Κυριακής 12.4. σε μια κρίσιμη μάχη. Το σκοταδιστικό καθεστώς του τραμπο-πουτιν-άκια Ορμπαν αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο ήττας από τις συνασπισμένες δυνάμεις της προοδευτικής αντιπολίτευσης υπό τον Πέτερ Μάγιαρ.

Είναι από εκείνες τις φορές που διακρίνεται καθαρά ότι υπάρχει κάποιο διπολικό σχήμα που διατρέχει το γίγνεσθαι και κρίνει τις εξελίξεις, κάτι σαν αγώνας καλού και κακού, φωτός και σκότους, αλήθειας και ψέματος, θάρρους και φόβου. Αυτές τις φορές οι κοινωνικές δυνάμεις στοιχίζονται με τη μία ή την άλλη πλευρά ανάλογα με τις ροπές τους. Η αναμέτρησή τους θα κρίνει την πρόοδο ή οπισθοδρόμηση κοινωνιών, εθνών, πολιτισμών, ακόμα και ατόμων, ναι και ατόμων. Γιατί αυτός ο αγώνας γίνεται και μέσα μας.

Δεν ξέρω αν η διπολικότητα είναι ένα σχήμα που διατρέχει το γίγνεσθαι σε όλα τα επίπεδα του γίγνεσθαι, από μακροκοσμικά μέχρι μικροσκοπικά, αλλά βάσει της ομοιογένειας των κανόνων (όπου ό,τι συμβαίνει κάπου, συμβαίνει ανάλογα παντού) υποθέτω πως αυτό συμβαίνει.