για την πεζογραφία

 Μία εκφραστική δυνατότητα της πεζογραφίας, που δεν έχουν άλλες τέχνες, είναι η περιγραφή των κινήτρων της δράσης των προσώπων. Αυτή φανερώνει τι κρύβεται πίσω από τις ιστορίες τους. Δεν είναι η ένταση της πλοκής που κάνει ένα μυθιστόρημα σημαντικό. Είναι η ανάδειξη των δυνάμεων που το διαμόρφωσαν.

ΘΕΜΑ ΗΓΕΣΙΑΣ

Η λέξη ηγεσία είναι παράγωγο του ρήματος άγω: οδηγώ. Διαφέρει από τη λέξη εξουσία και το συναφές ρήμα εξουσιάζω: επιβάλλομαι. Αν η εξουσία είναι κάτι που χρειάζεται αμφισβήτηση, καθώς εμπεριέχει το στοιχείο της βίας, δεν θα λέγαμε το ίδιο για την ηγεσία, εφόσον αυτή προκύπτει φυσικά και αβίαστα.

Πώς προκύπτει φυσικά και αβίαστα η ηγεσία; Πέρα από τα παραδείγματα του ζωικού βασιλείου, με τα ζώα που κινούνται σε ομάδες ακολουθώντας τα πλέον έμπειρα ή ικανά, έχουμε αρκετή εμπειρία και από τις δικές μας ομαδικές δραστηριότητες. Κάποιος «χορευταράς» σέρνει πρώτος το χορό, κάποιος «παιχταράς» ανοίγει δρόμο για τα καλάθια, ένα «μυαλό ξουράφι» λύνει προβλήματα που σπαζοκεφαλιάζουν τους υπόλοιπους, κλπ.

Φαίνεται ότι κάποιοι έχουν, εκ φύσεως, ικανότητες και ταλέντα σε κάποια πεδία, που τους βάζουν μπροστά, να ανοίγουν δρόμο για τους άλλους. Αυτοί αναδεικνύονται σε ηγέτες και αρχηγούς των ομάδων τους, στα ειδικά πεδία τους. Είναι αυτό κάτι κακό; Προφανώς όχι, αφού προκύπτει φυσικά, βγαίνει μέσα από την ίδια την ομάδα, συντελώντας στο δικό της καλό.

Τί συμβαίνει όμως όταν ηγούνται κάποιοι που δεν συντελούν στο καλό της ομάδας, είτε από αδυναμία αντίληψής του είτε από ιδιοτέλεια; Βρέθηκαν σε αυτή τη θέση υποσχόμενοι το καλύτερο, η ομάδα τούς εμπιστεύθηκε, αλλά δεν ανταποκρίθηκαν στο ρόλο τους. Μπορεί να γέρασαν, ξεμωράθηκαν, διεφθάρησαν, να έπαθαν διάφορα που μείωσαν τις ικανότητές τους και διαστρέβλωσαν την αρχική τους καλή προαίρεση (αν την είχαν, διότι μπορεί να ήταν εξ αρχής απατεώνες). Τώρα, φυσιολογικά, πρέπει να αντικατασταθούν από άλλους, ικανότερους και καλύτερους.

Η φυσιολογική αντικατάσταση και διαρκής αναπλήρωση της ηγεσίας από τα εκάστοτε καταλληλότερα άτομα για αυτήν, παρεμποδίζεται από τους μηχανισμούς εξουσίας στους οποίους εμπλέκονται συχνά οι ηγέτες μετατρεπόμενοι σε ηγεμόνες.

Καθώς τα φαινόμενα ηγεμονισμού των ηγετών είναι συχνά (δείχνοντας κάποια ροπή των ατόμων στην παρεκτροπή τους όταν βρεθούν σε θέση ηγετική), είναι δική μας ευθύνη ο διαρκής έλεγχός τους και η αντικατάστασή τους από τους ικανότερους και καλύτερους να ηγηθούν. Καθεστώτα αντιδημοκρατικά, αδιαφανή και δεσποτικά, είναι φυσικά ακατάλληλα για κάτι τέτοιο, οπότε, προέχει η αλλαγή τους από όσους ζουν σε αυτά.

Όσοι ζούμε σε χώρες δημοκρατικές και σε περιβάλλοντα ελεύθερα, είμαστε άμεσα υπεύθυνοι για τις ηγεσίες μας. Εάν αυτές είναι ανεπαρκείς, τότε οφείλουμε να τις αντικαταστήσουμε. Ας δούμε λοιπόν σε τι κατάσταση βρίσκονται οι ηγεσίες μας σήμερα.

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ ΣΗΜΕΡΑ – Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

Από τα διάφορα είδη ηγεσίας αυτό το οποίο μας αφορά όλους ως πολίτες είναι της πολιτικής ηγεσίας. Τα άλλα είδη μπορεί να επιμερίζονται σε ειδικές κατηγορίες ενδιαφερόντων και ενδιαφερομένων (πχ. η αθλητική ηγεσία αφορά αθλητές και φιλάθλους), ενώ η πολιτική ηγεσία είναι κοινού ενδιαφέροντος (ή τουλάχιστον έτσι πρέπει να είναι), καθώς ασχολείται με το Κοινόν και φροντίζοντας την κοινή μας ευημερία  (ή τουλάχιστον έτσι θα έπρεπε). 
Ας εξετάσουμε την κατάσταση της πολιτικής ηγεσίας στις καθ’ ημάς δημοκρατικές χώρες, ξεκινώντας από αυτές της ευρωπαϊκής ένωσης, στην οποία ανήκουμε. Τί παρατηρούμε;

Οι ηγεσίες αναδεικνύονται μέσα από κόμματα, τις θέσεις των οποίων εκπροσωπούν. Πρόκειται κατά  βάση για κομματικές ηγεσίες οι οποίες καταφέρνουν να αναλάβουν την πολιτική ηγεσία των χωρών τους όταν τα εκλογικά συστήματα και τα κομματικά αποτελέσματα τις ευνοούν. Συνήθως διακηρύσσουν ότι θα φροντίσουν για το κοινό καλό, πέραν κομμάτων, αλλά οι κομματικές δεσμεύσεις και η εξάρτηση από την εκλογική τους πελατεία τις διαψεύδει συχνά. Αν στις δεσμεύσεις και εξαρτήσεις προσθέσουμε αυτές προς τους διάφορους χρηματοδότες και τους επικοινωνιακούς χορηγούς τους, τότε το διακηρυσσόμενο κοινό καλό μπορεί να βρεθεί τελευταίο στις πολιτικές που εφαρμόζουν.

Στις χώρες που έχουν αναπτύξει κουλτούρα διαλόγου και μετριοπάθειας όπως στις βορειο-ευρωπαϊκές, οι κομματικές ηγεσίες καταφέρνουν να κρατήσουν τις ισορροπίες και να μη μεροληπτήσουν σκανδαλωδώς, κάτι το οποίο δεν είναι εξασφαλισμένο στις χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης. Είτε, όμως, πρόκειται για τις μεν, είτε για τις δε, οι κομματικές ηγεσίες υπολείπονται, σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, των ηγετικών απαιτήσεων των χωρών για το κοινό τους καλό. Στην καλύτερη περίπτωση καταφέρνουν μια διαχειριστική τάξη, αποφεύγοντας πρωτοβουλίες δημιουργικής καθοδήγησης των χωρών τους στο μέλλον, που χαράσσεται τελικά από άλλες δυνάμεις, ερήμην αυτών. Ηγεσία όμως δεν σημαίνει μόνο διαχείριση αλλά και οδήγηση προς το μέλλον.

ΗΓΕΣΙΑ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Η ανθρωπότητα σήμερα γίνεται όλο και περισσότερο διασυνδεδεμένη, κινούμενη αργά αλλά ανεπίστρεπτα στη διαμόρφωση μιας παγκόσμιας υπερ-ομάδας που θα συμπεριλαμβάνει όλες τις άλλες ομάδες. Οι εθνικές ομάδες θα συνεχίσουν να υπάρχουν, βέβαια, και να λειτουργούν στα πλαίσια της παγκόσμιας κοινότητας ως υπο-ομάδες, με τα δικά τους ειδικά θέματα και τους δικούς τους ηγέτες.

Οι παρούσες εθνικές ηγεσίες δείχνουν να μη θέλουν να αντιληφθούν αυτήν την εξέλιξη, διότι έχουν παγιωθεί σε τοπικές εξουσίες που δεν θέλουν να χάσουν τα προνόμιά τους. Αυτό εξηγεί και τη δυστοκία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, πόσο μάλλον της παγκόσμιας που θα απαιτηθεί στο μέλλον. Αντί να ενισχυθεί η διεθνής συνεργασία, οι κατά τόπους εξουσίες την αποφεύγουν, αν δεν την υπονομεύουν, ποντάροντας στον εθνικισμό και στο φόβο των ξένων, για να κρατήσουν τους λαούς φοβισμένους γύρω τους.

Οι λαοί μπορεί να μην έχουν πολύ καλή επίγνωση των προκλήσεων του μέλλοντος εφόσον τους λείπει η γενική εποπτεία των παραμέτρων που εμπλέκονται στη διαμόρφωση του κόσμου, ο οποίος γίνεται όλο και πιο περίπλοκος.  Οι απλοί πολίτες προσπαθούν να τα «φέρουν βόλτα» στην καθημερινότητά τους, που κινείται στον μικρόκοσμο της δουλειάς τους, της γειτονιάς τους και της οικογένειάς τους.  Προφανώς καταλαβαίνουν τη διασύνδεση του μικρόκοσμού τους με τον μακρόκοσμο της ανθρωπότητας, αλλά δεν έχουν τα περιθώρια να ασχοληθούν επισταμένως με αυτόν και να επεξεργαστούν δημιουργικά τα δεδομένα του. Γι’ αυτό χρειάζονται τους πραγματικούς ηγέτες, αυτούς δηλαδή που θα έχουν την ευρύτητα του πνεύματος, την ικανότητα και την κατάρτιση να «συλλάβουν» το όραμα του μέλλοντος, να παρουσιάσουν τις προοπτικές του, να δείξουν τις ευκαιρίες και τους κινδύνους του.  

Στο τέλος, βέβαια, είναι απόφαση των λαών τί θα επιλέξουν. Να ακολουθήσουν αυτούς που τους οδηγούν στο μέλλον ή αυτούς που τους κρατούν καθηλωμένους στο παρελθόν. Όμως, τι επιλογές δίνονται στους λαούς; Ποιες προτάσεις τίθενται υπόψη τους και ποιες δυνάμεις συμμετέχουν στις ηγετικές διαμορφώσεις του καιρού μας;

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΙΣ ΗΓΕΤΙΚΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ

Ας δούμε τι συμβαίνει στην πολιτική ηγεσία και στις περί αυτής διαμορφώσεις, όπως τις παρακολουθούμε εκ του σύνεγγυς στην ευρωπαϊκή ένωση. Η πρώτη επισήμανση είναι ότι τις παρακολουθούμε. Δεν συμμετέχουμε ενεργά. Τουλάχιστον οι περισσότεροι από εμάς. Σίγουρα κανείς από όσους ξέρω και εκτιμώ. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Πιθανολογώ ότι μία βασική αιτία είναι η κομματική διαδικασία, όπως ανέφερα παραπάνω, που απομακρύνει τους περισσότερους από εμάς. Δεν μας αρέσουν τα κόμματα και οι διαδικασίες τους, είτε γιατί δεν υπάρχει κόμμα να μας αντιπροσωπεύει είτε γιατί οι κομματικές διαδικασίες μας απωθούν. Εδώ να πούμε ότι αν αυτά απωθούν εμάς τους ενήλικες, οι νέοι δεν θέλουν ούτε να τα ξέρουν. Πού οδηγεί αυτή η διάσταση; Στην ολοένα και μεγαλύτερη αποχή από τις ηγετικές διαμορφώσεις, οι οποίες συμβαίνουν ερήμην μας.

Πώς θα γεφυρωθεί το χάσμα; Προφανώς, με τη συμμετοχή μας. Αν δεν μας αρέσουν τα υφιστάμενα κόμματα, κάνουμε ένα άλλο. Αν δεν μας αρέσουν οι διαδικασίες, τις αλλάζουμε. Φαίνεται απλό. Για να τα κάνουμε όλα αυτά, όμως, θα πρέπει να έχουμε ένα όραμα που να μας παρακινεί. Μια ιδέα για τον κόσμο που να μας εμπνέει. Ένα σχέδιο για το αύριο που να πείθει, πρώτα από όλα εμάς τους ίδιους.

Η ΙΔΕΑ

Οι υφιστάμενες ιδέες που χρησιμοποιούνται ήδη από τις ομάδες πολιτικής οργάνωσης δεν φαίνεται να μας εμπνέουν τόσο ώστε να συμμετέχουμε. Μπορεί να νιώθουμε κοντά σε κάποιες, αλλά να μην ταυτιζόμαστε. Εγώ, ας πούμε, νιώθω κοντά στις οικολογικές και σοσιαλδημοκρατικές ιδέες, αλλά δεν με εμπνέουν τόσο ώστε να ενεργοποιηθώ. Είναι σωστές αλλά δεν είναι αρκετές. Ο λόγος, κατ’ εμέ, είναι ότι δεν απαντούν  στο ερώτημα τί θέλουμε πραγματικά από τη ζωή, ώστε η πολιτική μας οργάνωση να συμβάλλει σε αυτό. Τους διαφεύγει το κύριο ερώτημα και κεντρικό ζήτημα του ανθρώπου, που έρχεται σε αυτόν τον κόσμο για λίγο, ξέροντας ότι θα τον αφήσει κάποια στιγμή για πάντα. Τι θέλουμε, λοιπόν, από τον κόσμο, όσο είμαστε σε αυτόν; Μα, φυσικά, ΝΑ ΠΕΡΝΑΜΕ ΚΑΛΑ*

Μήπως αυτό θα μπορούσε να γίνει Η ΙΔΕΑ; Να την υιοθετήσουμε σαν βασική μας αρχή και να θέσουμε θέμα ηγεσίας ως προς αυτήν. Τι κάνουν οι υφιστάμενες ηγεσίες να την προάγουν; Τι καλύτερο θα μπορούσαμε να κάνουμε εμείς;

Μια τέτοια ιδέα θα μπορούσε να τεθεί άμεσα σε εφαρμογή, φροντίζοντας να περνάμε καλά εμείς οι ίδιοι, ενώ κινητοποιούμαστε πολιτικά, υπέρ αυτής και μέσω αυτής. Έτσι οι διαδικασίες δεν θα ήταν βαρετές αλλά, αντίθετα, ελκυστικές, και για τους νέους.

*Η ανάδειξή της ως αρχής, και οι πολιτικές και γενικότερες αλλαγές που αυτή συνεπάγεται εξετάζεται στο κείμενο παραπομπής: ΝΑ ΠΕΡΝΑΜΕ ΚΑΛΑ, στη θεωρία και στην πράξη

Πέρασμα στις μάζες

Είμαι στη μάνας μου και βλέπω σειρές στην τηλεόραση. Αναρωτιέμαι τι σχέση μπορεί να έχω εγώ με αυτό το περιεχόμενο. Καμία. Εγώ είμαι του ποιοτικού κινηματογράφου (και καλά). Αν όμως δεν υπάρχει σχέση μεταξύ εμού του ποιοτικού (ας πούμε) και του μαζικού, τότε πώς αυτά που πρεσβεύω θα περάσουν στις πλατιές μάζες για να αλλάξουμε τον κόσμο παρέα, όπως ευαγγελίζομαι.
(Διότι αν δεν κερδίσεις τις μάζες δεν πρόκειται να καταφέρεις πολλά. Εκτός αν σκέφτεσαι να κάνεις κάποια αποκομμένη κοινότητα, που στον παγκοσμιοποιημένο πλανήτη μας δεν ευσταθεί, έτσι κι αλλιώς. Άλλωστε, δεν γίνεται να αποφύγεις τις οικολογικές επιπτώσεις τη μαζικής ανάπτυξης. Οπότε, άκυρο.)
Υπάρχει λοιπόν μια ανακολουθία αυτών που πρεσβεύω, αν δεν περάσουν στις μάζες. Έλα όμως που εγώ δεν εμπνέομαι καθόλου να κάνω αυτή την τηλεόραση. Τότε πώς θα γίνει το πέρασμα; Κάπου σκαλώνει το πράμα. Μήπως το ίδιο σκάλωμα ισχύει και σε άλλα πεδία και όχι μόνο στα κινηματογραφικά;
Πώς περνάμε το μήνυμά μας στις μάζες, όταν δεν μιλάμε τη γλώσσα της; Να το κάνουμε επίτηδες; Να το παίζουμε όπως οι μαοϊκοί φοιτητές που πήγαιναν να κάνουν τους εργάτες στα εργοστάσια; Είναι πολύ ψεύτικο και ξέρουμε πού οδήγησε αυτό το ψέμα. Πώς γίνεται όμως να παραμείνουμε αυθεντικοί και ταυτόχρονα να συγκινούμε τα πλήθη;
Ξαναγυρίζω στη σχέση του ποιοτικού κινηματογράφου με τα σήριαλ για να μελετήσω το πρόβλημα επί ενός πεδίου που κατέχω. Και τότε μου ρχεται "φλασιά". Το πέρασμα στις μάζες δεν πρέπει να αναζητηθεί στην λαϊκίστικη υποβάθμιση της κινηματογραφικής δημιουργίας, για να γεμίσουμε τις αίθουσες. Αυτό το κάνουν τα μπλοκμπαστερ και τα σήριαλ, ούτως ή άλλως. Δεν εισάγουμε κάτι διαφορετικό ούτε προκαλούμε κάποια αλλαγή ηθών και ύφους, έτσι.
Το πέρασμα βρίσκεται στην ίδια την αυθεντικότητά μας. Αν είμαστε αληθινοί και αυθεντικοί στα έργα μας, τότε όσοι από τη μάζα αναζητούν την αλήθεια και την αυθεντικότητα, θα αναγνωρίσουν κάτι από τον εαυτό τους σε αυτά τα έργα και θα ταυτιστούν μαζί τους. Θα τους κερδίσουμε και θα έρθουν κοντά μας. Θα σηκωθούν από τον καναπέ της τηλεόρασης και θα σταματήσουν τα ποπ-κορν των μπλοκμπάστερ. Αυτοί με τη σειρά τους θα επηρεάσουν και τους υπόλοιπους που έμειναν καθισμένοι στον καναπέ. Αυτοί είναι οι ενδιάμεσοί μας, για να περάσουμε το μήνυμά μας. Αυτούς μπορούμε να κερδίσουμε παραμένοντας οι εαυτοί μας. Στην πράξη, όμως, αυτή την εποχή, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο.
Οι ενδιάμεσοι προτιμούν τον καναπέ, τα μλοκμπάστερ, τον Τραμπ και το Μπρέξιτ διότι εμείς δεν είμαστε αυθεντικοί. Δεν παράγουμε έργα μέσα από την αναζήτηση της αλήθειας μας, αλλά αναπαράγουμε ψευδεπίγραφες φόρμες που αρέσουν στους κιουρέιτορ και αναμασάμε εμμονικές ιδεοληψίες πολιτικής ορθότητας που επικροτεί η ακαντέμια. Λέμε εξυπνάδες και κάνουμε εξυπνακισμούς που μπορεί να έχουν πέραση στους στενούς ελιτίστικους κύκλους μας, στις φουάρ και στα φεστιβάλ, αλλά δεν αφορούν τον κόσμο διότι δεν διαπραγματεύονται κάτι επί της ουσίας.
Οι εξυπνάδες μας μπορεί να μας δίνουν άρθρα, δημοσιεύσεις και βραβεία της ελίτ, αλλά ο κόσμος χέστηκε. Χέστηκε για την επιτηδευμένη υποκρισία μας. Προτιμά την μπρούτα αυθεντικότητα του κάθε καραγκιόζη, που θα τον ψηφίσει για να μας κράξει.
Έχουμε ξεκοπεί από τον πολύ κόσμο, γιατί χάσαμε τους ενδιάμεσους. Θα τους κερδίσουμε μόνο αν γίνουμε ουσιαστικοί στην αναζήτηση την αλήθειας μας, χωρίς εκπτώσεις, ούτε προς τον λαϊκισμό ούτε προς τον ελιτισμό.

κατάσταση σκέψης

Αυτά που σκέφτομαι όπως τα σκέφτομαι είναι παράγωγα της κατάστασης μου ως ανθρώπου ενήλικα, υγιή, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα (δικά μου ή των δικών μου). Αυτή η κατάσταση ισχύει για πολλούς αλλά δεν είναι η μόνη.
Μια σοβαρή αρρώστια, ένα κακούργημα, ο θάνατος κάποιου οικείου, το γήρας, η νεότητα, η παιδικότητα κλπ είναι καταστάσεις  του ανθρώπου με τον δικό τους τρόπο σκέψης.
Μπορεί όσοι βρισκόμαστε στην ίδια κατάσταση να μη φτάνουμε στα ίδια συμπεράσματα, αλλά σκεφτόμαστε στο ίδιο "μήκος κύματος", με τους δικούς του κώδικες και τη δική του στόχευση.
Εμείς, ας πούμε, που είμαστε στην κατηγορία "υγιείς, ενήλικες, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα" είμαστε επιφορτισμένοι με το κατασκευαστικό μέρος του κόσμου που ζούμε, αυτόν τον κόσμο που τα παιδιά μαθαίνουν και οι γέροι αποχαιρετούν.
Ας τον κάνουμε όσο πιο φιλικό μπορούμε στα παιδιά, στους γέρους, στους αρρώστους και στους δυστυχείς, σεβόμενοι την ιδιαίτερη κατάστασή τους και τον δικό της τρόπο σκέψης.

Υπεύθυνη δήλωση μη-θρησκεύματος

Δηλώνω υπεύθυνα, γνωρίζοντας τις συνέπειες αυτής της δήλωσης στην ελληνορθόδοξη χώρα μου, ότι δεν είμαι Χριστιανός Ορθόδοξος ούτε ανήκω σε άλλο θρήσκευμα, αλλά δεν είμαι άθεος, αντίθετα έχω βαθιά πίστη σε Αυτό, που κανείς άνθρωπος δεν μπορεί να ονομάσει, να πει την ιστορία του, να του δώσει πρόσωπο και εικόνα, να μιλήσει για τις διδαχές του και να υμνήσει τα θαύματά του, παρά μόνο να μείνει σιωπηλός και έκθαμβος στο θάμα του κόσμου του, που το φωτίζει σε εμάς ο δικός μας ήλιος μας, στο οποίον πάντα προσεύχομαι όποτε με ευλογεί με τα μαγικά του ηλιοβασιλέματα.  

Η εποχή της ομορφιάς

Όταν οι άνθρωποι πεινούσαν δεν έβλεπαν την ομορφιά της φύσης όπως εμείς, οι χορτάτοι. Κοιτούσαν τη θάλασσα ψάχνοντας για ψάρια, παραμόνευαν τις λίμνες για να πιάσουν αγριόπαπιες, έβγαιναν στου λόγγους για τα κοπάδια τους, έκαναν ξερολιθιές στις πλαγιές για να φυτέψουν λίγο στάρι, έβλεπαν τα πλατιά ποτάμια σαν δρόμους και τους καταρράκτες σαν εμπόδια.

Εμείς φωτογραφιζόμαστε στους καταρράκτες, πάμε στη θάλασσα να κολυμπήσουμε και φτιάχνουμε βεράντες στις ξερολιθιές με θέα το ηλιοβασίλεμα.

Οι άνθρωποι παλιά, δεν ήταν τυφλοί στην ομορφιά. Έβλεπαν και αυτοί τη μαγεία στα ηλιοβασιλέματα, όμως η πείνα δεν τους άφηνε να δουν τη φύση γύρω τους χωρίς την έγνοια της τροφής. Εμείς απαλλαγμένη από αυτήν, έχουμε όλη την ομορφιά της φύσης δική μας ...αρκεί να μην τη λερώνουμε με τα αποφάγια μας.

Διαφορά φιλοσοφημένης και αφιλοσόφητης σφαίρας

Τι θα έκανε ένας Κούρδος φιλόσοφος της ΒΑ Συρίας ενώ θα γινόταν η επίθεση του τούρκικου στρατού στα μέρη του; Θα συστρατευόταν, προφανώς, με όλους τους συμπατριώτες του για να υπερασπιστεί την πατρίδα του. Αυτό, όμως, δεν τον κάνει φιλόσοφο. Είναι κάτι αυτονόητο το οποίο θα έκανε ο καθένας που δέχεται στρατιωτική επίθεση τέτοιας κλίμακας.
Ένας φιλόσοφος σε αυτή την κατάσταση, πέρα από την αυτονόητη άμυνα, θα αναζητούσε τα βαθύτερα αίτια της επίθεσης. Για να τα βρει, θα έπρεπε να παραμερίσει το αίσθημα προδοσίας από τους Αμερικάνους του Τραμπ, της πικρίας για το κατακερματισμένο κουρδικό έθνος, της οργής για το κυνικό παιχνίδι των μεγάλων δυνάμεων, του μίσους για τους Τούρκους, τους Σύριους του Άσαντ και όσους έχουν εγκληματήσει εναντίον του λαού του. Τέτοια αισθήματα και σκέψεις είναι κοινά σε όλους τους Κούρδους της περιοχής του.

Αυτός θα έπρεπε να κάνει ένα βήμα παραπέρα, να ξεπεράσει τον κουρδικό προσδιορισμό της σκέψης του και να σκεφτεί σαν φιλόσοφος όχι σαν Κούρδος (τη στιγμή μάλιστα που θα κινδύνευε επειδή ακριβώς ήταν Κούρδος).

Θα έπρεπε να αρθεί σε μια υπερεθνική διανόηση της εν λόγω κατάστασης, να τη σκεφτεί με ανθρωπολογικούς όρους, για να διαγνώσει τα βαθύτερα αίτια της ανθρώπινης επιθετικότητας, με αφορμή την συγκεκριμένη, βάρβαρη, εκδήλωσή της. Τα συμπεράσματα που θα έβγαζε θα έπρεπε να ισχύουν ανεξάρτητα από την ειδική περίπτωση βαρβαρότητας και να έχουν γενική ισχύ, αλλιώς δεν θα ήταν φιλοσοφικά και φιλοσοφημένα.

Οι Τούρκοι, οι Έλληνες, οι Κούρδοι, οι Αλβανοί, κλπ., είναι ειδικές περιπτώσεις με τις δικές τους εθνολογικές ερμηνείες και τις συνακόλουθες ενδεδειγμένες πολιτικές, αλλά ένας φιλόσοφος θα πρέπει να σκέφτεται και πέρα από αυτές για να συνάγει συμπεράσματα καθολικά. Το ίδιο θα έπρεπε να κάνει και αυτός, λοιπόν.

Ενώ θα πυροβολούσε θα έπρεπε η σφαίρα του να μη στοχεύει μόνο τον Τούρκο στρατιώτη που του επιτίθεται, ούτε τον Ερντογάν που κρύβεται από πίσω του, αλλά να φτάσει μέχρι τέλους, στην πηγή του κακού.

- Γιατί μού ορμάει ο Τούρκος στρατιώτης;

- Διότι υπακούει στα κελεύσματα του εθνάρχη του Ερντογάν για μια «μεγάλη Τουρκία», όπως της εποχής των σουλτάνων.

- Γιατί ο Ερντογάν θέλει να κάνει την Τουρκία ισχυρό σουλτανάτο της περιοχής;

- Διότι θέλει να αναδειχθεί σε νέο σουλτάνο.

- Γιατί θέλει να αναδειχθεί σε σουλτάνο; (Για να έχει χαρέμι; Όχι. Για να χτίζει παλάτια; Χμ, μπορεί, αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Για να έχει πλούτη; Ναι, αλλά δεν αρκεί. Τότε γιατί; )

- Για να νιώθει «μέγας».

- Γιατί θέλει να νιώθει «μέγας»;

- Για να μείνει στην Ιστορία (την τούρκικη, τουλάχιστον, όπως αυτός την αντιλαμβάνεται, σουλτανικά).

- Γιατί θέλει να μείνει στην Ιστορία;

- Για να μνημονεύεται εις τους αιώνας (της Τουρκίας).

- Γιατί θέλει να μνημονεύεται; 
- Για να υπάρχει και μετά θάνατον.

- Γιατί θέλει να υπάρχει μετά θάνατον αφού δεν θα υπάρχει τότε;

- Γιατί του είναι αφόρητη η αίσθηση της ανυπαρξίας.

- Γιατί του είναι αφόρητη;

- Διότι είναι για όλους αφόρητη.

Ώπα, εδώ είμαστε. Φτάσαμε στο πέρας της διερεύνησης με την ταυτολογία ( η ανυπαρξία είναι αφόρητη γιατί είναι αφόρητη) και με την καθολικότητα (είναι αφόρητη για όλους). Μήπως αγγίξαμε την πηγή του καθολικού κακού (και όχι μόνο του «ερντογανικού»); Μήπως το κακό γενικά οφείλεται στον τρόμο της ανυπαρξίας;

- Γιατί όμως μπροστά στον τρόμο της ανυπαρξίας  φτάνει κάποιος να σκοτώσει για να υπάρξει ψευδαισθητικά και μετά θάνατον;

- Διότι προτιμά την ψευδαίσθηση της αιωνιότητάς του από την αποδοχή του αναπόφευκτου θανάτου του.

- Πρόκειται δηλαδή για υπεκφυγή;  

- Έτσι φαίνεται.  

- Έχουμε δηλαδή κάποιον που προκειμένου να υπεκφύγει του θανάτου του «σκορπάει τον θάνατο»;

- Μάλλον.

- Πώς διορθώνεται αυτή η διαστροφή;

- Με την αντιστροφή της. Να  αφήσουμε τις μετά θάνατον ψευδαισθήσεις και να «σκορπάμε τη ζωή» (αντί για τον θάνατο).

Με αυτές τις σκέψεις ο Κούρδος φιλόσοφος θα σημάδευε τον επιτιθέμενο για να τον εξουδετερώσει. Αν ήταν εύστοχος, η σφαίρα του θα σκότωνε τον εχθρό (για να μην τον σκοτώσει αυτός), αλλά θα το έκανε φιλοσοφημένα. Χωρίς εμπάθεια, αλλά με αποστασιοποίηση. Υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά όταν αναγκάζεσαι να σκοτώσεις (ευρισκόμενος εν αμύνει) για να υπερασπιστείς τη ζωή γενικά και όχι μόνο τη δική σου.

Αν έβγαινε ζωντανός ο φιλόσοφος θα διέδιδε τις σκέψεις του, καλώντας όλους - και τους Τούρκους – στην περαιτέρω διερεύνηση των συμπερασμάτων του, για μια από κοινού διεκδίκηση της ζωής. Δεν θα αντεπιτίθετο στους Τούρκους και δεν θα ζητούσε τον αφανισμό τους από αντεκδίκηση. Αυτό θα έκανε τη σφαίρα του διαφορετική.

Μια φιλοσοφημένη σφαίρα πρέπει να διαφέρει ποιοτικά από μια αφιλοσόφητη, όσο κι αν ποσοτικά κάνουν το ίδιο πράγμα ως πυρομαχικά. Αν δεν εισάγει κάποια ποιοτική διαφορά, τότε η φιλοσοφία δεν παίζει κανένα ρόλο στα πράγματα και είναι περιττή. Για να παίζει το ρόλο της η φιλοσοφία ως γενική θεωρία, θα πρέπει να υπεισέρχεται σε όλα τα επιμέρους, ως μέρη του όλου. Θα πρέπει να επηρεάζει ακόμη και τον τρόπο που η σφαίρα του Κούρδου φιλόσοφου θα εκτοξευτεί στον επιτιθέμενο Τούρκο στρατιώτη. Εκτός αν είναι και αυτός φιλόσοφος. Όμως σε αυτήν την περίπτωση, δεν θα βρισκόταν εκεί και δεν θα πυροβολούσε δολοφονικά, για να ικανοποιήσει ψευδαισθήσεις μεγαλείου του σουλτάνου του, της Τουρκίας του και τις δικές του.